Yến Hàng làm tổ trong những hang thoáng mát, trên những vách đá cheo leo. Những chiếc tổ trắng ngà bám trên vòm hang, đính trên mọm đá.

Hòn Ngoại quê tôi nằm chơi vơi ngoài biển Ðông. Nơi đây trọi xanh nước biếc, không khí trong sạch vô cùng. Thiên nhiên dành cho nơi này nửa triệu con yến Hàng, một trong những loài thuộc họ nhà yến. Yến Hàng làm tổ trong những hang thoáng mát, trên những vách đá cheo leo. Những chiếc tổ trắng ngà bám trên vòm hang, đính trên mọm đá. <�xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

Mọ sáng, từ biển khơi mù sương, đàn yến ríu rít gọi nhau bay đến những cánh rừng già, ruộng đồng, sông núi. Chúng chao liệng giữa tầng không, uống sương trọi thanh khiết. Ngưọi ta bảo chim yến không uống nước hồ ao, sông biển, thứ nước có thuốc trừ sâu, kim loại nặng, chất phóng xạ... Chúng ăn ruồi, muỗi, rầy xanh, rầy nâu... và chỉ ăn những con khọe mạnh, đang bay liệng, chứ không ăn côn trùng chết, hay còn sống đang bò, đậu trên cây. Có lẽ nhọ cách ăn uống "vệ sinh, khoa học" mà chim yến có thể bay lượn suốt 14 tiếng liọn.

Tạo hóa sinh ra muôn loài, nhưng chẳng có loài nào làm nhà bằng chính máu thịt của mình như yến Hàng. Suốt một năm, chúng đi sớm, vọ khuya để tích lũy thứ nhựa sống kỳ diệu. Ðông y gọi thứ nhựa ấy là "tâm dịch", "ngọc dịch" hay "huyọn tương"; ta gọi thứ nhựa ấy là nước dãi. Trước Tết Nguyên đán, chim yến "rút ruột" làm tổ. Chúng nhả ra dòng "tâm dịch" trong suốt, "đan" thành chiếc tổ xinh xắn, trắng ngà.

Yến Hàng sống với nhau tử tế và có "văn hóa" cao: chim đực, chim mái cùng nhau làm tổ, ấp trứng, nuôi con. Ðặc biệt, yến Hàng không bao giọ tranh giành tổ của nhau; bởi vậy trong xã hội loài yến không có xung đột, khiếu kiện vọ đất đai, nhà cửa... Có ngưọi bảo chim yến "dạy" con tình yêu quê hương từ nhọ. Những tiếng "chíp chíp" của chim con phát ra, đập vào vách đá, dội lại tai chúng, tạo nên trong não tín hiệu "quê hương". Con ngưọi đã thử nghiệm mang chim yến đến một nơi đầy "hoa thơm, mật ngọt", nhưng chúng vẫn tìm vọ nơi "chôn nhau, cắt rốn". Con ngưọi có thể lạc lối, còn chim yến thì không.

Ðến Nha Trang, bạn nhớ tham quan đảo Yến nhé! Bạn sẽ được đến hang yến ở Hòn Sam, ngắm rạn san hô và sinh vật biển bằng tàu đáy kính ở Hòn Nội, tắm biển ở Bãi Ðôi cát trắng tuyệt vọi... Nếu muốn, bạn có thể thưởng thức món ăn vua chúa: yến sào, còn gọi là "vàng trắng", có tác dụng bồi bổ sức khọe, làm chậm quá trình lão hóa, chữa một số bệnh vọ phổi, thận, hậu sản...

Việt Lâm